1. Wprowadzenie

Niniejszy poradnik został przygotowany przez Akademię Rozwoju Filantropii w Polsce w ramach projektu innowacyjnego „ACTIV 50+ – instrumenty wspierające aktywność zawodową pracowników” współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Liderem projektu jest Miasto Stołeczne Warszawa, a partnerami w jego realizacji są Akademia Rozwoju Filantropii w Polsce i Akademia Leona Koźmińskiego.

Celem projektu realizowanego między kwietniem 2013 roku a majem 2015 roku jest stworzenie nowatorskich rozwiązań w zakresie możliwości utrzymania zatrudnienia osób pracujących po 50. roku życia. Wypracowane instrumenty to: poradnik dotyczący zarządzania wiekiem nastawionego na pracowników 50+, narzędzie diagnozujące kompetencje zawodowe takich pracowników oraz Nawigator Przedsiębiorczości, który pomoże osobom 50+ uzyskać
wsparcie w zakresie podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej.

Wszystkie te rozwiązania dotyczą osób po 50. roku życia, ale mogą być wykorzystywane także w odniesieniu do młodszych pracowników. Są one skierowane przede wszystkim do małych i średnich firm, lecz mogą być również użyteczne dla dużych przedsiębiorstw. Korzystanie przez osoby 50+ z testu kompetencji lub Nawigatora Przedsiębiorczości i wdrażanie przez pracodawców rozwiązań z zakresu zarządzania wiekiem mogą skutecznie przyczynić się do utrzymania bądź zwiększenia zatrudnienia osób dojrzałych i starszych. Więcej informacji o projekcie i wypracowanych narzędziach można znaleźć na stronie internetowej Centrum Przedsiębiorczości Smolna pod adresem: http://firma.um.warszawa.pl/realizowane-projekty/activ-50.

Poradnik dotyczy zarządzania wiekiem, czyli konkretnego aspektu zarządzania pracownikami, który wykorzystuje ich zróżnicowanie wiekowe. Takie działanie dotyczy pracowników w różnym wieku, ale bardzo często obejmuje osoby 50+ z uwagi na ich trudną sytuację na rynku pracy. Z większości przedstawionych w poradniku praktyk zarządzania wiekiem mogą korzystać nie tylko pracownicy 50+, lecz także wszyscy zatrudnieni – bez względu na wiek, jest więc on uniwersalnym narzędziem skierowanym do pracodawców.

Poradnik został opracowany na podstawie wiedzy i doświadczenia autorów, dostępnych wyników badań i publikacji dotyczących zarządzania wiekiem, a także danych, które zebrano w trakcie realizacji projektu, m.in. dzięki badaniom przeprowadzonym w fazie przygotowawczej obejmującym analizę materiałów zastanych oraz spotkania z ekspertami i pracodawcami.

Ostateczna wersja publikacji uwzględnia również uwagi i opinie przedstawicieli kadry zarządzającej małych i średnich firm przedstawione w ramach sześciu spotkań testujących, które odbyły się między majem a wrześniem 2014 roku w Warszawie i Radomiu.

Poradnik skierowany jest przede wszystkim do przedsiębiorców, ze szczególnym uwzględnieniem małych i średnich firm. Zawarto w nim informacje o tym, czym jest zarządzanie wiekiem, dlaczego jest ono nastawione przede wszystkim na osoby 50+ i jakie korzyści może przynieść stosowanie narzędzi wypracowanych w tym zakresie. W publikacji znajdują się również praktyczne porady dla tych, którzy będą wdrażać zaproponowane rozwiązania w swoich
firmach, a także użyteczne informacje kontaktowe pomocne w zainicjowaniu tego procesu. W poradniku najwięcej uwagi poświęcono praktykom zarządzania wiekiem. Przedstawiono w nim 27 tego typu rozwiązań, od bardzo prostych instrumentów, niewymagających nakładów finansowych, do kompleksowych strategii. Dzięki temu każdy pracodawca będzie mógł wśród nich znaleźć optymalne narzędzia dla siebie, odpowiadające jego potrzebom i możliwościom. W załączniku do poradnika zaprezentowano również przykłady kilku małych i średnich firm, które w praktyce wdrażają różne rozwiązania z zakresu zarządzania wiekiem, oraz wzory kilku narzędzi pomocnych we wdrażaniu takiej strategii. Uzupełnieniem poradnika jest film prezentujący wypowiedzi ekspertów i praktyków, którzy uzasadniają, dlaczego warto stosować zarządzanie wiekiem w polskich przedsiębiorstwach, oraz wskazujący przykłady dobrych praktyk we wdrażaniu takich rozwiązań.

Poradnik wraz z filmem to użyteczny materiał dla pracodawców, a także kadry menedżerskiej, w szczególności dla osób zajmujących się zarządzaniem zasobami ludzkimi. Zawarte w nich informacje mogą być również przydatne dla osób w wieku 50+, zarówno dla pracowników, jak i osób poszukujących zatrudnienia.

Wszystkich, którzy chcą pogłębić swoją wiedzę z zakresu zarządzania wiekiem, zapraszamy do odwiedzenia stron internetowych: www.filantropia.org.pl i www.zysk50plus.pl.

Przed wdrożeniem rozwiązań z zakresu zarządzania wiekiem pracodawca może sprawdzić, jakie warunki jego firma obiektywnie stwarza pracownikom po 50. roku życia, wykorzystując test „Czy twoja firma jest przyjazna pracownikom 50+?”, który znajduje się w załączniku do poradnika.


Poradnik przygotowany przez Akademię Rozwoju Filantropii w Polsce w ramach projektu innowacyjnego „ACTIV 50+ – instrumenty wspierające aktywność zawodową pracowników” współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.

Lider projektu: Urząd m.st. Warszawy

Partnerzy projektu: Akademia Rozwoju Filantropii w Polsce i Akademia Leona Koźmińskiego

Redakcja merytoryczna: Tomasz Schimanek

Autorzy: Tomasz Schimanek, Joanna Kotzian, Magdalena Arczewska


SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie

2. Co to jest zarządzanie wiekiem, dlaczego dotyczy ono najczęściej pracowników po 50. roku życia i jakie korzyści płyną z jego stosowania?

2.1. Co to jest zarządzanie wiekiem?

2.2. Zarządzanie wiekiem a dojrzali i starsi pracownicy

2.3. Przyczyny i skutki niskiego poziomu zatrudnienia osób 50+

2.4. Korzyści z zarządzania wiekiem

3. Przegląd praktyk zarządzania wiekiem stosowanych przez przedsiębiorców

3.1. Obszar 1: Rekrutacja i zatrudnianie pracowników

3.2. Obszar 2: Rozwój indywidualny i kształcenie pracowników: szkolenia, planowanie ścieżek kariery

3.3. Obszar 3: Ocena pracowników

3.4. Obszar 4: Motywowanie pracowników

3.5. Obszar 5: Ochrona zdrowia i profilaktyka zdrowotna

3.6. Obszar 6: Kultura organizacyjna

3.7. Obszar 7: Organizacja pracy

3.8. Obszar 8: Zwalnianie pracowników, zakończenie pracy

3.9. Obszar 9: Planowanie strategiczne

4. Co trzeba wiedzieć o strategii zarządzania wiekiem?

5. Kto lub co może pomóc we wdrażaniu zarządzania wiekiem?

6. Załączniki

6.1. Przykłady firm stosujących dobre praktyki zarządzania wiekiem (stan na połowę 2013 roku)

6.2. Przykłady narzędzi przydatnych we wdrażaniu instrumentów zarządzania wiekiem

6.3. Użyteczne źródła informacji